Ziemia poruszona [Docs Against Gravity 2023]

 

Srebrenica, lipiec 1995 roku, ponad 8000 zabitych głównie mężczyzn. Strefa bezpieczeństwa (co brzmi jak żart) obóz ONZ, to tam biegli się schronić muzułmanie uciekając przed Serbami. Przepełniony obóz nie wpuszczał już kolejnych przerażonych, ludzie walczyli o wejście do środka jak o życie. A potem tuż za ogrodzeniem obozu ONZ mężczyźni oddzieleni od kobiet zostali zapakowani do autokarów, którymi zawieziono ich na miejsce rozstrzelania, zagazowania. Taka historia już w środku, a nie na obrzeżach Europy. A potem latami czekanie, że może wrócą skądś zaginieni mężowie i synowie, a potem rozpoznawanie szczątków, a potem ciężarówki trumien wracające do swoich miejscowości, a potem pogrzeby, a potem cmentarze, rzędy białych nagrobków. Trzy osoby, które widzimy w filmie przetrwały masakrę, wróciły, mieszkają w swoich domach sprzed wojny. Ten film nie jest reportażem, jest raczej szansą na ponowną kontemplację Srebrnicy.

 

Poruszona ziemia, to jest to co widać na zdjęciach satelitarnych i tam właśnie szukano i znaleziono masowe groby ofiar.

Tytuł oryginalny: Disturbed Earth

Reżyseria: Kumjana Novakova, Guillermo Carreras-Candi

Bośnia i Hercegowina, H

iszpania, 

Północna Macedonia 2021

język: bośniacki, angielski

Obejrzane na Docs Against Gravity 2023

Ul [Warszawski Festiwal Filmowy 2021]

 

Fahrije, prawie 30 lat po zakończeniu wojny wciąż nie wie co stało się z jej mężem i synem. Wielokrotne zaglądanie do białych worków ze szczątkami ludzkimi nie pomaga. Ani pogrzebu, ani zamknięcia, stan zawieszenia. Wioska muzułmańska, więc zasady panujące nie ułatwiają niczego, zrobiłaś prawo jazdy, jesteś kurwą itp. Fahrije ma ule, sprzedaje miód, ale jak wszystkie kobiety z tej wioski robi ajwar i wpada na pomysł, żeby sprzedawać go w dużym sklepie. Oparta na faktach historia kobiety walczącej o przetrwanie, o godność, o równość na zgliszczach największej potworności naszej współczesnej, europejskiej historii. Kobieca solidarność kontra męski beton.

Piękne, poruszające.

Tytuł oryginalny: Zgjoi

Reżyseria: Blerta Basholli

Kosowo / Szwajcaria / Macedonia Północna / Albania | 2021

Język albański

Obejrzane na Warszawskim Festiwalu Filmowym 2021

Aida [Nowe Horyzonty 2021]

 

Srebrenica, ogłoszona przez ONZ strefą bezpieczeństwa. Serbowie przejmują miasto, mieszkańcy uciekają do obozu holenderskiego batalionu ONZ. Kilka tysięcy osób wchodzi do obozu, pozostałe tysiące koczują na zewnątrz.

Główna bohaterką filmu jest Aida, nauczycielka, tłumaczka w obozie ONZ. Pod bramą obozu koczują jej mąż i synowie. Serbowie zmuszają ONZ do ewakuacji ludności, oferują organizację transportu dla ludności.

Masakra w Srebrenicy jest największym ludobójstwem w Europie od czasu II wojny światowej i przykładem na obojętność sił międzynarodowych na krzywdę i śmierć ludzi. Jest to kolejny film, który obowiązkowo powinien być pokazywany licealistom w ramach lekcji humanizmu.

Wstrząsający, wybitny, pozycja obowiązkowa. Warto iść do kina. Doradzam w pojedynkę, a w każdym razie nie z kimś kto już na napisach końcowych postanowi wam film zrecenzować. Ten film wymaga ciszy później. Tak tylko lojalnie uprzedzam.

Reżyserka Grbavicy (Złoty Niedźwiedź w Berlinie 2006), wybitnego, wstrząsającego filmu

Les Arcs European FF 2020 - najlepszy film, Nagroda Publiczności

MFF w Rotterdamie 2021 - Nagroda Publiczności

MFF we Fryburgu 2021 - Nagroda Publiczności, Nagroda Młodego Jury

Skojarzenia filmowe:

Syn Szawła

Grbavica

Tytuł oryginalny: Quo vadis, Aida?

Reżyseria: Jasmila Zbanic

Bośnia i Hercegowina, Austria, Rumunia, Holandia, Niemcy, Polska, Francja, Turcja, Norwegia 2020

Język: serbsko chorwacki, bośniacki, angielski, niderlandzki, serbski

Obejrzany na Nowych Horyzontach 2021

Proces Ratko Mladica [MDCA2019]

20 lat po wojnie w byłej Jugosławii rozpoczyna się trwający 5 lat proces Ratko Mladica, w Międzynarodowym Trybunale w Hadze. Zwany "rzeźnikiem z Bałkanów" wciąż dla niektórych jest bohaterem. Z jednej strony dowody zbrodni, zeznania świadków, rodzin ofiar, z drugiej wielbiący go zwolennicy jego polityki. Nie uznaje dożywocia na które zostaje skazany, jeszcze w sądzie wykrzykuje coś gniewnie. Rozbuchane ego bohatera.

Warto raz jeszcze przyjrzeć się tej całkiem niedawnej wojnie środka Europy, zanim wyluzujemy się jak to takie rzeczy są teraz niemożliwe, nie tu, nie teraz.

Sam film jest poprawny, historia wciąż wstrząsająca.

Tytuł oryginalny: The trial of Ratko Mladic
Reżyseria: Robert Miller, Henry Singer
Język: bośniacki, angielski

Serbka [MDAG 2019]

Nastolatka przychodzi na casting do sztuki teatralnej:„A wie Pan, że Romom szybciej zrastają się kości?”„Skąd wiesz?”„Widziałam”

Aleksandra Zec, 12letnia Serbka zabita razem z rodzicami przez Chorwatów. Zbrodniarze nie ponieśli kary.

Oliver Frljić, reżyser słynnej „Klątwy", przygotowuje o przedstawienie o Aleksandrze.
Przedstawienie budzi protesty prawicy, bo przecież jednej nocy zginęło kilkadziesiąt chorwackich dzieci. W spokoju pożałować nikogo nie można bo trupy z drugiej strony domagają się uwagi. Mija 16 lat od końca wojny, ale powojenne wraki ludzkie, wciąż radioaktywne, wciąż nieukojone. Wojna odbita w aktorach, reżyserze, dzieciach, widzach, protestujących, krytykach, każdy jakąś boleść ma i kością w gardle wcześniej, czy później komuś stanie.

Frljić wymaga od aktorów zaangażowania i prawdy, więc muszą poczuć co mówią, muszą być w sytuacji. Bardzo ciekawy proces przygotowywania kontrowersyjnego przedstawienia i nasza współczesna, okrutna wojna środka Europy.

Poruszające, interesujące.

Tytuł oryginalny: Serbenka

Reżyseria: Nebojša Slijepčević

Chorwacja, 2018